Қаңлылардың ата-баба культі және культтік орындары
DOI:
https://doi.org/10.52967/3007-6528.2023.1.194.202Кілт сөздер:
Келес ауданы, Арыс өзені, қаңлы кезеңі, ата-баба культі, қорым, оба, катакомбаАңдатпа
Қаратаудың оңтүстігінде қаңлы кезеңінің обалары айтарлықтай зерттелген. Зерттеу жұмыстары нәтижесінде көптеген ғылыми мақалалар мен монографиялар жарияланған. Бұл еңбектерде қаңлылардың жерлеу дәстүрі, материалдық мәдениеті және дүниетанымы жайында ақпараттар келтірілгенмен ата – баба культі атқарылатын орындарды айқындау мәселесі назардан тыс қалған. Дегенмен қай кезеңде болмасын адам баласы өлім бар жерде жерлеуге дейін, жерлеу кезінде және жерлегеннен кейін де жоралғылар атқарғандығын әсте естен шығармаған жөн. Мақаланың мақсаты археологиялық деректер арқылы қаңлылардың ата-баба аруағына арналған культтік орындарын болжамды түрде айқындау болып табылады. Нәтиже ретінде катакомбалық қабірлердің әр кезде кіріп шығуға ыңғайлы екендігі ескеріле келе, катакомбалардың жерлеу орнынан бөлек культтік нысан қызметін атқарғандығы болжамды түрде тұжырымдалған.
Әдебиеттер тізімі
Baipakov, K. M., Smagulov, E. A., Erzhigitova, A. A. 2005. Rannesrednevekovye nekropolii Yuzhnogo Kazakhstana (Early medieval necropolises of southern Kazakhstan). Almaty: “Baur” Publ. (in Russian).
Bilalova, G. D., Yarygin, S. A., Minardi, M., Bonora, J.-L. 2014. Arheologiyalyk terminderdin multilingvistikalyk sozdigi (qazaq, orıs, agylshyn, italyan) (Multilingual dictionary of archaeological terms (Kazakh, Russian, English, Italian)). Astana: Gumilyov Eurasian National University (in Kazakh, Russian, English, Italian).
Garkavets, A. N. (compl.). 2007. In: Iles, M., Shashaev, A. (transl.). Egelgi duniedegi jane vizantialyq derekkozderindegi Uly Dala tarikhy (History of the Great Steppe in the ancient world and Byzantine Monuments). Astana: “Foliant” Publ. (in Kazakh).
Zhetibaev, K. M., Sizdikov, B. S., Gursoy, M. 2020. In: Abai atyndagy qazaq ulttyq pedagogikalik universiteti khabarshysy “Tarih zhane sayasi-əleumettik gylymdar” seriyasy (Bulletin of Abai Kazakh National Pedagogical University “Historical and social-political sciences”), 3(66), 409–418 (in Kazakh).
Zaibert, V. F. 1993. Eneolit Uralo-Irtyshskogo Mezhurechya (Eneolithic of the Ural-Irtysh Interfluve). Petropavlovsk (in Russian).
Korneeva, Y. S. 2009. In: Almanah sovremennoi nauki i obrazovaniya (Almanac of modern science and education). 1 (20), 95–99 (in Russian).
Kozybaev, M. (ed.). 1996. Kazakhstan tarihy (History of Kazakhstan). Vol. 1. Almaty: “Alamura” Publ. (in Kazakh).
Myngzhan, N. 1994. Qazaqtyn qısqa tarihy (Brief history of Kazakhstan). Almaty: “Zhalyn” Publ. (in Kazakh).
Olkhovskiy, V. S., Galkin, L. L. 1990. In: Sovetskaya Arkheologiya (Soviet Archaeology), 4, 196–206 (in Russian).
Akyurt, M. M. Ö. 1998. İkinci binde Anadolu’da ölü gömme adetleri (Burial customs in Anatolia in the 2nd Millennium BC). Ankara: “Türk Tarih Kurumu” Publ. (in Turkish).
Akçay, T. 2017. Yunan ve Romada Ölü Kültü (Funeral cult in Greece and Rome). Bilgin Kültür Sanat Yayınları. Ankara (in Turkish).
Bonogofsk, C. 2018. In: Aktüel Arkeoloji. Ölüm, ölümün tarih öncesi ve ötesi (Current Archaeology. Death, the prehistory of death and beyond), 28–36 (in Turkish).
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2023 Музаффер Гурсой, Бағдаулет Сапарбаевич Сиздиков, Сағынбай Серикбаевич Мургабаев, Айсұлу Аскаровна Ержигитова (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
