Кейінгі темір дәуіріндегі қаруы бар әйелдер қабірінің биоархеологиялық деректері
(Джрапи қорымы, Ширак жазығы, Армения)
DOI:
https://doi.org/10.52967/3007-6528.2024.2.256.268Кілт сөздер:
Армения, кейінгі темір дәуірі, Джрапи, әйел жауынгерлерді жерлеу орындары, жарақаттарАңдатпа
2013–2022 жылдары Арменияның солтүстік-батысында (Ширак облысы) жүргізілген археологиялық құтқару жұмыстары кезінде Джрапи қорымынан антропологиялық материал алынды. Біздің дәуірімізге дейінгі VIII– VI ғғ. әйелдерді жерлеу орындарынан қару-жарақ табылды. Зерттеу қаңқаларды визуалды тексеріп қарау және рентгенография арқылы жүргізілді. Мақалада қаңқа сүйектеріне түскен жарақат түрлері сипатталған. Жарақаттарды көзі тірісінде де, тура өлер алдында да алған. Олардың сипаты (бас жарақаты, жебе және қару жарақаты) әйелдердің ауыр жарақаттануына немесе өліміне әкелген зорлық-зомбылық оқиғасының болғанын білдіреді. Бұл деректер жергілікті тұрғындардың жаугершілікте өмір сүргендерін айғақтайды.
Әдебиеттер тізімі
Berseneva, N. A. 2011. In Vestnik archeologii, anthropologii i ethnografii 1 (14), 72–79 (in Russian).
Gening, V. F., Zdanovich, G. B., Gening, V. V. 1992. Sintashta: Arkheologicheskiye pamyatniki ariyskikh plemen Uralo- Kazakhstanskikh stepey ( Sintashta: Archaeological monuments of the Aryan tribes of the Ural-Kazakhstan steppes). Vol. 1. Chelyabinsk: Yгzhno-Uralskoe knizhnoe izdatelstvo (in Russian).
Jones-Blay, K. 1997. In: Tkachev, M. E. et al. (eds.). Stratum: Struktury i katastrofy: Sbornik simvolicheskoy indoevropeyskoy istorii (Stratum: Structures and Catastrophes: A Compendium of Symbolic Indo-European History). St. Petersburg: “Nestor” Publ., 67–73 (in Russian).
Yesayan, S. A., Hovanesyan, G. A. (compl.). 1969. Dilizhanskiy kraevedcheskiy muzei. Katalog arheologicheskih predmetov Dilizhanskogo kraevedcheskogo muzeya (Dilijan Museum of Local History. In: Catalogue of archaeological items of the Dilijan Museum of Local History). Yerevan (in Russian).
Kalieva, S. S., Logvin, V. N. 2009. In Vestnik archeologii, anthropologii i ethnografii 9, 32–58 (in Russian).
Kotova, N. S. 2006. Ranniy eneolit Stepnogo Podneprov’ya i Priazov’ya (Early Eneolithic of the Steppe Podneprovie and Azov region). Lugansk: “Shlyakh” Publ. (in Russian).
Kuznetsov, V. A. 1980. Nartskiy epos i nekotoryye voprosy istorii osetinskogo naroda (Nart epic and some issues of history of the Ossetian people). Ordzhonikidze: “Ir” Publ. (in Russian).
Narts. 1957. Epos osetinskogo naroda (Epos of the Ossetian People). Moscow: USSR Academy of Sciences (in Russian).
Nechitaylo, A. L., Kozyumenko, E. V., Zherebilov, S. E. 1998. In: Problemy arheologii Podneprov’ya (Problems of archeology of the Dnieper region). Issue 1. Dnepropetrovsk, 58–68 (in Russian).
Petrenko, V. G., Maslov, V. E., Kantorovich, A. R. 2004. In: Yablonskiy, L. T. (ed.). Arheologicheskie pamyatniki rannego zheleznogo veka Yuga Rossii (Archaeological monuments of the early Iron Age in the South of Russia). Moscow: Institute of Archaeology RAS, 179–210 (in Russian).
Pustovalov, S. J. 2005. Sotsialnyy lad katakombnoho suspilstva Pivnichnoho Prychornomorʺya (Social system of the catacomb society of the Northern Black Sea coast). Kyiv: “Shlyakh” Publ. (in Ukrainian)
Strizhak, M. S. 2007. In: Yablonskiy, L. T., Tairov, A. D. (eds.). Vooruzheniye sarmatov: Regionalnaya tipologiya i khronologiya (Armament of the Sarmatians: Regional Typology and Chronology). Chelyabinsk: South Ural State University, 71–75 (in Russian).
Fialko, E. E. 2015. In Arkheolohiya i davnya istoriya Ukrayiny (Archaeology and Early History of Ukraine) 4 (17), 46–100 (in Russian).
Buikstra, J. E., Ubelaker, E. (Eds.) 1994. Standards for data collection from human skeletal remains. Proceedings of a Seminar at the Field Museum of Natural History. Research Series, 44. Arkansas Archaeological Survey (in English).
Graves, R. 1992. Myths of Ancient Greece. “Penguin Books” Publ. (in English).
Jones-Bley, K. 2008. In: Are All Warriors Male? Gender Roles on the Ancient Eurasian Steppe. Ch. 2. Altamira Press, Rowman & Littlefield Publ., INC, 35–50 (in English)
Khudaverdyan, A. Yu. 2016. In Homo – Journal of Comparative Human Biology 67, 447–461 (in English).
Khudaverdyan, A. Yu., Yengibaryan, A. A., Hobosyan, S. G., Hovhanesyan, A. A., Saratikyan, A. A. 2020. In International Journal of Osteoarchaeology 30 (1), 119–128 (in English).
Khudaverdyan, A. Yu., Yengibaryan, A. A., Khachatryan, H. H., Hovhanesyan, A. A. 2022. In International Journal of Osteoarchaeology 32 (2), 524–535 (in English).
Leonhard, W. 1911. Hettiter und Amazonen: Die Griechische Tradition Uber Die Chatti Und Ein Versuch Zu Ihrer Historischen Verwertung. Kessinger Publ., LLC (in English).
Lovejoy, C. O., Meindl, R. S., Pryzbeck, T. R., Mensforth R. P. 1985. In American Journal of Physical Anthropology 68, 15–28 (in English).
Mayor, A. 2016. The Amazons: Lives and legends of warrior women across the ancient world. Princeton University Press (in English).
Meindl, R. S., Lovejoy, C. O., Mensforth, R. P., Carlos, L. D. 1985. In American Journal of Physical Anthropology 68, 79–85 (in English).
Nelson, S.M. 1997. Gender in Archaeology. “Analyzing Power & Prestige” Publ. (in English).
Rothery, G. K. 2004. In: The Golden Age of the Amazons. Moscow, 5–211 (in English).
Selover, S. 2021. In Journal of Conflict Archaeology 15 (3), 1–16. DOI: 10.1080/15740773.2020.1926859 (in English).
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2024 Анаит Юрьевна Худавердян (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
