Көмірші шатқалындағы ерте темір дәуірі обаларын археологиялық зерттеу
DOI:
https://doi.org/10.52967/3007-6528.2024.1.259.272Кілт сөздер:
Көмірші, сақтар, оба, жерлеу орны, музей, артефакт, археология, қыш, ыдыс, сырғаАңдатпа
Мақалада Қазақстан Республикасы Мемлекеттік орталық музейі археологиялық экспедициясының 2023 жылы Көмірші ауылының солтүстік шетінде орналасқан қорымға жүргізген зерттеу жұмыстарының нәтижелері қарастырылады. Алынған мәліметтер обалардың кейбір конструктивті ерекшеліктерін, құрылыстарының даму деңгейін, осы аймақты мекендеген тұрғындардың жерлеу рәсімдері мен діни нанымдарының ерекшеліктерін ашады. Табылған жасалу техникасы өзгеше қыш кешендері олардың мәдени-хронологиялық қатынасын және Жетісудың сақ кезеңінің басқа ескерткіштерімен байланысын дәлірек анықтауға мүмкіндік береді. Мақалада морфологиялық көрсеткіштер бойынша одонтологиялық анықтаманың нәтижелері беріледі.. Тістердің морфологиялық ерекшеліктері негізінде жерленгендердің жынысы, физикалық түрі және биологиялық жасы анықталды. Ескерткіштің тарихи-археологиялық байланыстары орнатылды.
Әдебиеттер тізімі
Ageeva, E. I. 1961. In Trudy Instituta istorii, arheologii i etnografii AN KazSSR (Proceedings of the Institute of History, Archaeology and Ethnography of the Academy of Sciences of the Kazakh SSR) 12, 21–41 (in Russian).
Akishev, K. A. 1969. In Izvestiya AN KazSSR. Seriya obshchestv. nauk (Izvestia of the KazSSR Academy of Sciences. A series of public sciences) 1, 30–47 (in Russian).
Akishev, K. A., Kushaev, G. A. 1963. Drevnyaya kultura sakov i usuney doliny reki Ili (The ancient culture of the Saks and Usuns of the Ili River Valley). Alma-Ata: KazSSR Academy of Sciences (in Russian).
Baipakov, K. M. 2012. Drevnyaya i srednevekovaya urbanizatsiya Kazahstana. Kn. I: Urbanizatsiya Kazahstana v epohu bronzy – rannem srednevekove (Ancient and medieval urbanization of Kazakhstan. Book 1. Urbanization of Kazakhstan in the Bronze Age – Early Middle Ages) (in Russian).
Beisenov, A. Z. 2014. In Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo universiteta. Istoriya. No. 6 (32), 121–128 (in Russian).
Bernshtam, A. N. 1949. In Sovetskaya arheologiya (Soviet archaeology) XI, 337–384 (in Russian).
Goryachev, A. A., Saraev, V. V. 2017. In: Beisenov, A. Z., Loman, V. G. (eds.). Arheologicheskoe nasledie Tsentralnogo Kazahstana: izuchenie i sohranenie (Archaeological heritage of Central Kazakhstan: study and preservation). In 2 vol. Vol. 2. Almaty: Margulan Institute of Archaeology; “Begazy-Tasmola”, 123–132 (in Russian).
Ivanov, S. S. 2016. In: Zhusup Balasagyndyn «Kuttuubilimi» – X–XI kylymdardagy borborduk Aziyadagy musulmandyk kaira zharaluunun kuzgusu. Zhusup Balasagandyn 1000 zhyldygyna arnalgan V «Kyrgyz zhana Karahandar kaganattary» el aralyk ilimi-tazhrabalyk zhyiynynyn materialdary (The “Blessed Knowledge” by Zhusup Balasagyn is the personification of the Muslim Renaissance in Central Asia of the 10th–11th centuries. The 5th International scientific and practical meeting “Kyrgyz and Karakhanid khaganates” dedicated to the 1000th anniversary of Zhusup Balasagyn materials). Bishkek, 332–336 (in Russian).
Kopylov, I. I. 1953. Sakskie plemena Syrdari i Semirechya po arheologicheskim dannym (The Saka tribes of the Syr Darya and Semirechye based to archaeological data): thesis of the Cand. of Hist. sciences (in Russian).
2009. Kultura rannih kochevnikov Kazahstana: arheologicheskie kollektsii. Nauchnyi catalog (The culture of the early nomads of Kazakhstan: archaeological collections. Scientific catalog). Almaty: Central State Museum of the RK; “Tipografiya Di-Pi-Es” (in Russian).
Kushaev, G. A. 1963. In: Akishev, K. A., Kushaev, G. A. Kultura usuney pravoberezhya reki Ili (III v. do n.e. – I–II v. n.e.) (The culture of the Usuns on the right bank of the Ili River (3rd century BCE – 1st–2nd centuries CE)). Alma-Ata: KazSSR Academy of Sciences, 139–221 (in Russian).
Maximova, A. G. 1972. In: Akishev, K. A. (ed.). Poiski i raskopki v Kazahstane (Searches and excavations in Kazakhstan). Alma-Ata: “Nauka” Publ., 123–139 (in Russian).
Maximova, A. G. 1975. In: Akishev, K. A. (ed.). Drevnosti Kazahstana (Antiquities of Kazakhstan). Alma-Ata: “Nauka” Publ., 141–165 (in Russian).
Motov, Y. A., Nurpeisov, M. M. 1986–1987. In: Central State Museum of the RK (in Russian).
Onggar, A., Kiyasbek, G., Khassenova, B., Besetayev, B., Kozhahmetov, B. 2014. In: Оnggar, А. (ed.). Vsadniki Velikoy stepi: traditsi i inovatsii (Horsemens of the Great Steppe: Traditions and innovations). Astana: Margulan Institute of Archaeology, 29–57 (in Russian).
Onggar, A., Pyon, Yonhvan, Nam, Sanvon, Kairmagambetov, A., Kim, Yonhyon, Nuskabay, A., Kyzyrkhanov, M. 2020. Katartobe. Nekropol sakskoy elity Zhetisu (Katartobe. Necropolis of the Saka elite of Zhetisu). Nur-Sultan; Tedzhon (in Russian).
Radlov, V. V. 1896. In: Sibirskie drevnosti. Iz putevyh zapisok po Sibiri (Siberian antiquities. From travel notes in Siberia). Translate from Deutsch – A.A. Bobrinskiy. St. Petersburg (in Russian).
Samashev, Z. 2011. Berel. Almaty: “Taymas” (in Russian).
In Otchyoty Arheologicheskoy Komissii za 1862. St. Petersburg, 1863, 22–23 (in Russian).
Tashbaeva, K. I. 2018. In: Drevnie nekropoli — pogrebalno-pominalnaya obryadnost, pogrebalnaya arhitektura i planirovka nekropoley (Ancient necropolises — funeral and memorial rites, funerary architecture and layout of necropolises). Trudy IIMK RAN (Proceedings of the Institute for the History of Material culture) 47, 71–78 (in Russian).
Central State Archive of the RK. F. 828. Op. 1. D. 1. L. 7–9 (in Russian).
Yakubovskiy, A. Y. 1940. In: Trudy otdela istorii kultury i iskusstva Vostoka (Proceedings of the Department of the History of Culture and Art of the East). Vol. 2. Leningrad: State Hermitage, 7–24 (in Russian).
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2024 Набира Жанзаковна Торежанова, Ольга Александровна Мякишева, Нурбулат Ильясов, Сабыржан Султан-Махмудулы Балмагамбет, Мухамедгали Шергазынулы, Малик Нурболат (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
