Тилла-Тепе қорымындағы № 6 қабірдегі тәж декорының суреттерін ашу және мағыналық оқу
DOI:
https://doi.org/10.52967/3007-6528.2023.2.205.213Кілт сөздер:
полисемантикалық бейнелер, шифрланған бейнелер, триграмма/триада, тәж, Құдай-ана, Бактрия, Тилля-тепе, жылқы маңдайшасыАңдатпа
Скифтердің және одан кейінгі скиф мәдениеттерінің бейнелеу дәстүрі сәндік жағының артында қосымша мәндер мен мағыналар жасырылған жұмбақ бейнелерге толы. Мақалада Тилля-тепедегі алтын тәж, ОММ- дағы және басқа жүген маңдайшасындағы әшекей мысалында полисемантикалық бейнелерді ашу тәжірибесі ұсынылған. Талдау үшін таңдалған артефактілердің композициялары «Құдай ана жануарлармен» мифологемасы негізінде құрастырылған. Кодтау бейнелерді қажетті деңгейде редукциялауда біріктірілген кескіндердің бейнелері мен кескінін сәйкестендіру принципіне негізделген. Өндіруші таңдаған басты семантикалық мағынаға ие негізгі нысан берілген мифологемадағы қосалқы кейіпкердің бейнесін білдіретін бөлшектермен толықтырылды. Нәтижесінде мағынасы бейтаныс көрермен үшін белгісіз шифрланған кескін жасалды. Шифрланған кескіндер скифтердің және онымен туыстас мәдениеттердің меншігі ретінде қарастырылуы керек, өйткені мұндай құбылыс басқа синхронды скифтік кездеспейді.
Әдебиеттер тізімі
Artamonov, M. I. 1973. Sokrovischa sakov (Treasures of the Saka). Moscow: “Iskusstvo” Publ. (in Russian).
Beisenov, A. Z., Jumabekova, G. S., Bazarbayeva, G. A., Duisenbay, D. B., Akhiyarov, I. K. 2017. In: Archaeology and Early History of Ukraine, 2(23), 40-58 (in Russian).
Zasetskaya, I. P. 2011. Sokrovischa kurgana Khokhlach. Novocherkasskiy klad (Treasures of the Khokhlach barrow. Novocherkassk treasure). St. Petersburg: The State Hermitage Museum (in Russian).
Kuzmina, E. E. Sarianidi, V. I. 1982. In: Kratkiye soobscheniya Instituta arheologii (Brief Communications of the Institute of Archaeology), 170, 19–27 (in Russian).
Kultura rannyh kochevnikov Kazakhstana: arheologicheskiye kollektsii. Nauchnyi catalog (Culture of early nomads of Kazakhstan: archaeological collections. Scientific Catalog). 2009. Almaty: Central Museum of the Republic of Kazakhstan (in Russian).
Rudenko, S. I. 1962. In: Sibirskaya kollektsiya Petra I (The Siberian Collection of Peter the Great). Moscow; Leningrad: USSR Academy of sciences (in Russian).
Sarianidi, V. I. 1989. Khram i nekropol Tillyatepe (Temple and necropolis of Tillyatepe). Moscow: “Nauka” Publ. (in Russian).
Sher, Y. A. 1980. Petroglify Sredney i Tsentralnoy Azii (Petroglyphs of Central and Middle Asia). Moscow: “Nauka” Publ. (in Russian).
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2023 Михаил Алексеевич Чернов (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
