Қостанайлық Тобыл маңындағы ортағасырлық антропологиялық топтаманың тарихы туралы
DOI:
https://doi.org/10.52967/3007-6528.2023.1.374.378Кілт сөздер:
ортағасыр кезеңі, антропология, археология тарихы, мұсылман жерлеу салты © 2023Аңдатпа
Қазақстан ғылымында ортағасырдағы тұрғындарының антропологиясы аз зерттелген тақырыптардың қатарына жатады. Оны зерттеудің маңызды дереккөзі Қостанай маңындағы зерттеулер нәтижесінде алынған антропологиялық коллекция болып табылады. 1955 жылы Г.И. Пацевичтің жетекшілігімен Қостанай археологиялық экспедициясы Курск, Жылкен, Егінші, Жылашы, Баталинский сияқты қорымдардың құрамына кіретін бірнеше обаларға қазба жұмыстарын жүргізді. Г.И. Пацевич оларды ертемұсылмандық кезеңге тән деп санағанымен, VII–VIII ғғ. және VII–VIII/XIV ғғ-мен кезеңдеді. Қате мерзімдеу нәтижесінде жиынтық түркі дәуіріне жатқызылып, антропологтар осы хронологиялық кезеңнің этникалық тарихы бойынша дерек ретінде қолданды. Осылайша О.И. Исмағұлов Солтүстік Қазақстанның ортағасырлық тұрғындарының антропологиялық келбеті қазіргі қазақтарға ұқсас деген тұжырымға келген еді. Қостанай археологиялық экспедициясының ғылыми есебін зерделеу нәтижесінде жерлеу салты заттарының болмауы, батысқа бағытталуы секілді ерекшеліктері анықталды. Олардың негізінде бұл жерлеу орындары түркі заманына емес, кейінгі ортағасырға тән екендігі белгілі болды. Осылайша, Қостанайлық Тобыл маңының антропологиялық коллекциясы басқа хронологиялық кезең туралы маңызды дереккөзі болып табылады.
Әдебиеттер тізімі
Ageyeva, Y. I., Akishev, K. A., Kushayev, G. A., Maksimova, A. G., Senigova, T. N. (compl.). 1960. Arkheologicheskaya karta Kazakhstana (Archaeological map of Kazakhstan). AlmaA ta: Academy of Sciences of the KazSSR (in Russian).
Beisenov, A. Z., Jumabekova, G. S., Bazarbayeva, G. A. 2017. In: Beisenov, A. Z., Loman, V. G. (eds.). Arheologicheskoe nasledie Tsentralnogo Kazahstana: izuchenie i sohranenie (Archaeological heritage of Central Kazakhstan: study and preservation). In 2 vol. Vol. 1. Almaty: Margulan Institute of Archaeology; “Begazy-Tasmola”, 11-64 (in Russian).
Ginzburg, V. V. 1956. In: Trudy IE AN SSSR. Novaya seriya (Proceedings of the Institute of Etnography of the USSR Academy of Sciences. New series), 33, 238–298 (in Russian).
Ginzburg, V. V. 1960. In: Doklady sovetskoy delegatsii na VI Mezhdunarodnom kongresse antropologov i etnografov (Reports of the Soviet delegation at the VI International congress of anthropologists and ethnographers. Paris). Moscow: Lomonosov Moscow State University, 20 (in Russian).
Ismagulov, O. I. 1970. Naselenie Kazakhstana ot epohi bronzy do sovremennosti (paleoantropologicheskoe issledovanie) (Population of Kazakhstan from the Bronze Age to the present (paleoanthropological study)). Alma-Ata: “Nauka” Publ. (in Russian).
Kolbina, A. V. 2008. In: Abdymanalov, S. A. (ed.). Bozok v panorame srednevekovykh kultur Evrazii (Bozok in the panorama of medieval cultures of Eurasia). Astana: L.N. G umilyov Eirasian National University, 66–97 (in Russian).
Kolbina, A. V. 2008. In: AbdymanalovKorol, G. G. 2008. Iskusstvo srednevekovyh kochevnikov Evrazii. Ocherki (Eurasia medieval nomads art. Essays). Moscow; Kemerovo: “Kuzbassvuzizdat” Publ. (in Russian). S. A. (ed.). Bozok v panorame srednevekovykh kultur Evrazii (Bozok in the panorama of medieval cultures of Eurasia). Astana: L.N. G umilyov Eirasian National University, 66–97 (in Russian).
Patsevich, G. I. 1955. In: Scientific Archive of the Margulan Institute of Archaeology. D. 352 (in Russian).
Khabdulina, M. K. 2017. In: Beisenov, A. Z., Loman, V. G. (eds.). Arheologicheskoe nasledie Tsentralnogo Kazahstana: izuchenie i sohranenie (Archaeological heritage of Central Kazakhstan: study and preservation). In 2 vol. Vol. 1. Almaty: Margulan Institute of Archaeology; “Begazy-Tasmola”, 119–125 (in Russian).
Khasenova, B. M. 2017. In: Bazarbayeva, G. A., Jumabekova, G. S. (eds.). Kultura naseleniya Turgaya i sopredelnyh territorii: chelovek i epoha: kollektivnaya monografiya (Culture of the Turgai population and adjacent territories: human and epoch: collective monograph). Almaty: Margulan Institute of Archaeology, 51–97 (in Russian).
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2023 Хасенова Б.М.
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
