Қансар қорымындағы қазбаға дейінгі кешенді зерттеулер
DOI:
https://doi.org/10.52967/3007-6528.2025.187.197Кілт сөздер:
археология, Шығыс Қазақстан, Қансар қорымы, Орта ғасыр, магниттік барлау, аэрофототүсірілім, пәнаралық зерттеулерАңдатпа
Мақалада Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы Қансар қорымында жүргізілген кешенді деструктивті емес зерттеулердің нәтижелері баяндалады, бұл жұмыстар аэрофототүсірілім мен магниттік барлау әдістерін қамтыды. Далалық зерттеулер заманауи құрал-жабдықтармен жүргізілді, олар аэрофототүсірілім DJI Mavic 3 Enterprise маркалы ұшқышсыз ұшу аппаратында, магниттік барлау Foerster Ferex 4.032 феррозондты градиентометры арқылы орындалды. Аэрофототүсірілім Қансар қорымы мен оның жақын маңындағы аумақты қамтып, жалпы ауданы 42,6 гектарды алды. Магниттік барлау ескерткіштің орталық бөлігінде жүргізіліп, түсіру аумағы 3 гектарды құрады. Пәнаралық зерттеулер қорымның планиграфиясын нақтылауға және қазіргі жер бетінде байқалмайтын бірқатар нысандарды анықтауға мүмкіндік берді. Алынған мәліметтер, қазба жұмыстары мен топографиялық түсірілім материалдарымен қатар, Қансар қорымының геоақпараттық жүйесін құруда қолданылатын болады.
Әдебиеттер тізімі
Адрианов А.В. К археологии Западного Алтая. (Из поездки в Семипалатинскую область в 1911 г.) // Известия Археологической комиссии. 1916. Вып. 62. С. 1–92.
Ефимов Ф.Н. Магнитно-фракционно-минералогический анализ // Геология нефти и газа. 1958. № 1. С. 63–69.
Журбин И.В. Геофизика в археологии: методы, технологии и результаты применения. Ижевск: ФТИ УрО РАН, 2004. 152 с.
Кошелев И.Н. Магнитная разведка археологических памятников. Киев, 2005. 319 c.
Самашев З., Айткали А.К. Комплекс вооружения Кимакского воина из казахского Алтая (по материалам могильника Кансар) // Археология Евразийских степей. 2024. № 3. С. 392–402.
Самашев и др. 2024: Самашев З., Айтқали А., Каражигитова А., Дуйсембеков А., Каримбаева З., Жангалиев У. Продолжение исследований курганов могильника Кансар в 2023 году // Вопросы археологии Восточного Казахстана. Труды Восточно-Казахстанского областного историко-краеведческого музея. Т. 1. Усть- Каменогорск; Алматы: ТОО «Алейрон», 2024. С. 112–122.
Смекалова и др. 2007: Смекалова Т.Н., Восс О., Мельников А.В. Магнитная разведка в археологии. 12 лет применения Оверхаузеровского градиентометра GSM-19WG. СПб.: СПбГУ, 2007. 74 с.
Ferex 4.032 Datalogger STD. User manual. Reutlingen, 2008. 164 p.
QGIS Ver. 3.34.9 ‘Prizren’. Windows OS Software. USA, Boston: Free Software Foundation, Inc., 2024. URL: https:// qgis.org/ (дата обращения: 05.05.2025).
Schmidt et al. 2015: Schmidt A., Linford P., Linford N., David A., Gaffney C.F., Sarris A., Fassbinder J. EAC Guidelines for the use of Geophysics in Archaeology: Questions to Ask and Points to Consider. Europae Archaeologiae Consilium. Namur, 2015. 135 p.
